Een leerling levert een perfect geschreven werkstuk in. De grammatica klopt, de structuur is helder en de antwoorden zijn overtuigend. Maar hoeveel heeft die leerling zelf geleerd?
Die vraag staat centraal in nieuwe rapporten van de Europese Commissie over generatieve AI en onderwijs.
De rapporten onderzoeken hoe AI het leren en lesgeven beïnvloedt, met aandacht voor kritisch denken, zelfstandigheid, gelijke kansen en de rol van leraren.
Betere prestaties zijn niet hetzelfde als beter leren
Een van de belangrijkste conclusies is dat AI de prestaties van leerlingen kan verbeteren, maar dat dit niet automatisch betekent dat ze ook meer kennis opdoen.
Het verschil zit in de manier waarop AI wordt gebruikt.
Een leerling die AI vraagt om een ingewikkeld onderwerp stap voor stap uit te leggen, kan er daadwerkelijk van leren. Een leerling die AI het volledige huiswerk laat maken, kan een goed resultaat behalen zonder de onderliggende kennis te ontwikkelen.
De Europese Commissie wijst daarom op het risico dat overmatig gebruik de ontwikkeling van kritisch denken en zelfstandige leerstrategieën kan beïnvloeden. European Education Area
Leraren hebben zelf ook ondersteuning nodig
De rapporten wijzen erop dat leraren scholing nodig hebben om AI effectief en verantwoord te gebruiken.
Volgens de aangehaalde TALIS 2024-gegevens had slechts 29,7 procent van de ondervraagde Europese leraren deelgenomen aan professionele ontwikkeling rond AI voor onderwijs.
Dat is een belangrijke uitdaging: scholen kunnen moeilijk verantwoord AI-gebruik van leerlingen verwachten als leraren zelf onvoldoende ondersteuning krijgen.
Nederland en België: de klas moet veranderen, maar niet alleen technologisch
Voor Nederlandse en Belgische scholen gaat het niet alleen om de vraag welke AI-tools leerlingen mogen gebruiken.
Ook toetsing, huiswerk, schrijfopdrachten en de rol van de leraar komen ter discussie te staan.
Scholen zullen mogelijk vaker moeten beoordelen hoe leerlingen tot een antwoord komen, in plaats van uitsluitend het eindresultaat te beoordelen.
Waarom dit opmerkelijk is
AI maakt het mogelijk om sneller een goed antwoord te produceren. Maar onderwijs is niet alleen bedoeld om goede antwoorden te verzamelen: het moet leerlingen leren zelfstandig problemen op te lossen.
Dat verschil kan bepalend worden voor de manier waarop scholen toetsen en lesgeven.
De grote vraag: als AI het werk van leerlingen steeds beter kan uitvoeren, hoe meten scholen dan nog wat leerlingen zelf begrijpen?